Broken Circle en Spiral Hill

Projectbeschrijving

De inmiddels overleden internationaal bekende landart (landschapskunst) kunstenaarRobert Smithson maakte in 1971, op aanwijzing van de toenmalige GeologischeDienst, twee aardkundige kunstobjecten in voormalige groeves bij Emmen in Drenthe.

Het is niet zo verwonderlijk dat aardkundig waardevolle locaties zich bij uitstek hiervoor lenen. Met name voormalige groeves, zandafgravingen, stuwwallen, beekdalen, en landschapselementen zijn in trek. Een doorkijk vanuit historisch perspectief begint normaliter bij het prille begin: het ontstaan van het landschap, de aardkundige processen die volgden en die in combinatie met s mensenhand werd tot wat het nu is. De inmiddels overleden internationaal bekende landart kunstenaar Robert Smithson maakte reeds in 1971 aardkundige kunstobjecten in twee voormalige groeves bij Emmen. In navolging van zijn werken zijn er tegenwoordig tal van voorbeelden van landart (ook wel in bredere zin als landschapskunst bekend) in Nederland te benoemen. Vaak bevinden de kunstobjecten zich op of in aardkundig waardevolle locaties.

Op zijn eigen website heeft de inmiddels overleden landart kunstenaar Robert Smithson onder de titel earthwork zijn verschillende land-art projecten getaleerd. Twee daarvan zijn gesitueerd in aardkundig waardevolle locaties: Broken Spiral ligt in de voormalige groeve de Boer bij Emmerschans, die in het verleden vaak door geologen werd bezocht. Spiral Hill te Emmen ontstond later (ook in 1971), meer als een soort reactie op Broken Spiral. De kunstenaar heeft hiervoor vooraf aan de Geologische Dienst (nu NITG-TNO) informatie ingewonnen waar hij tijdelijke of permanente ingrepen in het landschap mocht doen.

The Broken Circle and Spiral Hill zijn de enig overgebleven land-art projecten van de Amerikaanse kunstenaar Robert Smithson. Voor de 'Broken Circle'  trok Smithson een cirkel op de grens van water en land. Van de aan het water grenzende helft maakte hij de rand voor driekwart tot een landtong, door afgraving van zand, waardoor water de rest vulde. Dit laatste gebeurde ook ten aanzien van de andere cirkelhelft, waarvan hij driekwart van de rand weggroef tot een kanaaltje. Op het resterende zandsegment bleef de klei liggen als onderdeel van het kunstwerk.

Naast de vlakliggende cirkel ontstond als een soort tegenbeweging de Spiral Hill; een opgeworpen kegelvormige lemen heuvel. Een met wit zand bedekt, spiraalvormig oplopend pad naar de top, stelt de bezoeker in staat vanuit een steeds wisselend gezichtspunt het kunstwerk te beleven.Smithson legde contacten met o.a. het Gemeente Museum te Den Haag en vroeg aan de Rijks Geologische Dienst (RGD, nu NITG-TNO) om locaties waar hij zijn landart projecten mocht uitvoeren. Cees den Otter, voormalig medewerker van de RGD, herinnert zich dat nog levendig.